Projenin Amaç ve Hedefleri
“Cumhuriyetin İkinci Yüzyılında Enerji Stratejileri: Tarihsel Dinamiklerin Değerlendirilmesi ve Küresel Eğilimler Işığında Gelecek Vizyonu” başlıklı bu proje, TÜBİTAK 1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, Cumhuriyetimizin 100. Yılı Özel Çağrısı kapsamında 323K520 numara ile desteklenmektedir. Proje, 26.09.2024 ile 26.09.2027 tarihleri arasında 36 ay sürecektir.
Projenin temel amacı, Türkiye’nin 100 yıllık Cumhuriyet tarihinde sosyo-ekonomik kalkınması için gerekli olan enerjiyi temin etmek amacıyla yürüttüğü strateji ve politikalar ile onların uygulamalarından çıkarılacak derslerin belirlenmesi ve bu dersler ışığında -küresel çaptaki paradigma değişiklikleri de dikkate alınarak- gelecek yüzyılda daha başarılı olunabilmesi için yapılması gerekenlerin ortaya konulmasıdır.
Bu temel amacı gerçekleştirebilmek için üç alt hedef belirlenmiştir:
(1) Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yüz yılında enerjiyle ilgili en kapsamlı nicel ve nitel verileri içeren bir veri tabanının oluşturulması. Ülkemizin 1923-2023 arası farklı ekonomi-politik dönemlerde enerji alanında uyguladığı politika ve stratejilerin etkilerinin anlaşılması ve başarıların/başarısızlıkların altında yatan faktörlerin tespit edilerek dersler çıkarılması için nicel ve nitel verileri içeren kapsamlı bir veri tabanı gerekmektedir. Bu nedenle, proje ilk olarak farklı kaynaklardan konuyla ilgili tüm verilerin toplanmasını hedeflemektedir. Oluşturulan bu veri tabanı hem proje kapsamında diğer hedeflerin gerçekleştirilmesi için kullanılacak hem de açık erişim ile kamuyla paylaşılarak enerji alanındaki araştırmacıların hizmetine sunulacaktır.
(2) Elde edilen verilerin farklı nicel ve nitel veri analizleriyle incelenerek geçmiş yüzyılın dinamiklerinin anlaşılması/değerlendirilmesi: Politik ekonomide patika bağımlılığı (path dependency) teorisi olarak da bilinen geçmiş dinamiklerin geleceğin en önemli belirleyenlerinden olduğu bakış açısıyla Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci yüzyılında bir enerji perspektifi sunulabilmesi için ilk yüzyılda Türkiye enerji geçmişinin tüm yönleriyle irdelenmesi gerekmektedir. Projenin ikinci hedefi ilk hedef kapsamında elde edilen nicel ve nitel verilerin uygun yöntemlerle analiz edilip, patikadaki kırılmaların belirlenerek farklı ekonomi-politik dönemlerde biçimsel olguların ortaya konulması, yasal ve idari yapıdaki yapısal değişimlerin tespit edilmesidir. 1923-2023 arası ekonomi-politik dönemler mevcut literatürle de karşılaştırılarak değerlendirilecektir.
(3) Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci yüzyılında karşı karşıya kalacağı meydan okumaları çerçevesinde geçmişten ders çıkarılarak gelecek vizyonuna yeni perspektifler sunulması: Projede son olarak geçmiş yüzyılın değerlendirmeleri ve günümüzün küresel eğilimleri ile bölgesel gelişmelerin ışığında ülkemizin ikinci yüzyılında karşı karşıya kalacağı meydan okumalar için çözüm önerileri ve politika önermeleri geliştirilerek yeni perspektifler sunulması hedeflenmektedir. Bu çalışmalar, yerli ve yenilenebilir enerjiye ağırlık verilerek sürdürülebilir enerji arz güvenliğinin teminat altına alınması ile 2053 net-sıfır emisyon hedefine ulaşmak için gerekli dekarbonizasyon sürecinin sosyo-ekonomik etkilerinin asgariye indirilmesi olmak üzere iki temelde yürütülecektir.